Að sjálfsögðu man ég ekki mín fyrstu jól en ljósmynd af drengnum nokkurra mánaða gömlum er mér minnistæð; klæddur dökkum smekkbuxum og hvítri skyrtu. Birta frá stofuljósinu kemur sem geislabaugur ofan við andlitið. Hann er verulega búttaður, andlitið kringluleitt, alvarlegur en vel fríður. Smá vonbrigði …enn einn strákurinn sagði mamma mér seinna, vonandi meira í gamni en alvöru, Þremur árum síðar fæddist Anna systir.

Senn líður að jólum og undirbúningur þeirrar miklu hátíðar hafinn hjá flestum okkar. Í myrkasta skammdeginu tendrum við jólaljós við heimilin, úti og inni “með skærum lýsandi bjarma”. Jólaljósin lýsa okkur í gegnum þennan dimmasta tíma ársins þar til tekur að birta á ný og skammdegið lætur undan.

Þegar ég hugsa um jólin birtast mér minningar hátíðarinnar frá því ég var barn. Það voru nokkur börn á sama reki, í húsinu okkar. Þrjár íbúðir sem frændur að austan höfðu byggt saman og þar ríkti innileg frændsemi. Af miklum metnaði lærðum við krakkarnir þekktustu jólasálmana, við tveir jafnaldrar kepptumst okkar á milli við að læra 3. erindið af “Heims um ból”, annar aðeins fyrri til og öll níu erindin “í Betlehem er barn oss fætt”, þar munaði tveimur erindum. Okkur var hlýtt yfir sönginn og það gerðu mæður okkar við saumavélina eða þegar þær hrærðu deigið í nokkrar smákökusortir sem “báru um húsið allt höfga bökunar angan“. Sálmarnir fallegir, textarnir oft torskildir. „Meinvill í myrkrunum lá“ ??. Nöfnin á jólasveinunum voru skrýtin og áhugaverð, en auðlærð þar sem jólasveinakvæði Jóhannesar úr Kötlum með teikningum Tryggva Magnússonar útskýrðu í orði og myndum skrýtin heiti þeirra. Allir klæddir sauðalitunum líkt og ég kann best við enn hjá jólasveinum nútímans. Ég var samt lengi fram eftir aldri dauðhræddur við þá gömlu ef von var á þeim og beið eftir því að “harkalega marraði hjörunum í” á jólaböllum skólans og kvenfélagsins. Sá grályndi Gluggagægir, hvað þá Askasleikir sem “fram undan rúmunum rak sinn ljóta haus” og gátu í huga mínum birst ljóslifandi við gluggann og rúmið mitt. Svefnherbergið var þó uppi á annarri hæð, Guði sé lof, en hvernig í ósköpunum náðu þeir að gefa í skóinn? Í dag kann ég vel að meta það þegar heiðri þessara brögðóttu og skrýtnu íslensku jólasveina er haldið á lofti. Rauði jólasveinninn heillar mig næstum eins lítið og Hrekkjavakan, Black Friday eða Valentínusarmenningin frá Ameríku sem ryður sér rúms hér á Fróni.

En aftur að bernskuminningunum. Við krakkarnir vorum duglegir að skreyta veggi heima og í skólanum, með jólasveinamyndum. Höfðum undantekningalaust fyrirmyndir sem við teiknuðum í gegn á smjörpappír, lituðum með tússlitum sem þá voru nýtilkomnir, klipptum út og hengdum upp þegar búið var skrúbba og þrífa alla veggi hátt og lágt.

Aðventan áður fyrr var ekki jafn áberandi né viðburðarík sem hún er nú á dögum. Jólaauglýsinarnar og jólalögin voru seinna á ferðinni en nú á tímum og skreyttir búðargluggarnir vísuðu gjarnan til jólaguðspjallsins, jesúbarnið í jötu þar sem “inn í fjárhúsið birtan berst, og barnið réttir út arma“. Við hliðina voru þó áhugaverð leikföng til jólagjafa til sýnis, sem sköpuðu hátíðleika og tilhlökkun.